ATIPWN

Sposoby przeciwdziałania zjawiskom chuligaństwa w subkulturze kibiców piłkarskich. Część II

Zapobieganie zachowaniom agresywnym kibiców piłkarskich
Coraz częstsze ekscesy chuligańskie na stadionach Europy i świata spowodowały konieczność podjęcia działań mających na celu przeciwdziałanie dewiacyjnym zachowaniom kibiców piłkarskich.

Publiczność piłkarska, tworząca swoistą subkulturę, składa się przede wszystkim z młodych ludzi w większości w wieku do 25 lat, pochodzących z miast i uczestniczących bardzo aktywnie w spotkaniach piłkarskich swojej ulubionej drużyny. Są to przede wszystkim osoby pracujące, a więc posiadające własne źródło utrzymania, mające minimum średnie wykształcenie. Główny wpływ na uczestnictwo w subkulturze kibiców piłkarskich wywiera środowisko w którym żyją i wychowują się.[1]

Jednym z ważniejszych dokumentów dotyczących powyższych działań jest „Europejska konwencja w sprawie przemocy i ekscesów widzów w czasie imprez sportowych a w szczególności meczów piłki nożnej” nr 120 uchwalona 19 sierpnia 1985 roku w Strasburgu. Konwencja jednoznacznie określa zadania państw – członków Rady Europy. Czytamy w niej: Państwa członkowskie Rady Europy, sygnatariusze niniejszej Konwencji, mając na uwadze cel Rady Europy, jakim jest osiągnięcie większej jedności jej członków, zdecydowane są podjąć współpracę i wspólne działania w celu zapobiegania i kontrolowania aktów przemocy i wybryków widzów w czasie imprez sportowych. Konwencja wymaga od stron koordynacji działań na płaszczyźnie wewnętrznej. Chodzi o tworzenie w poszczególnych krajach stosownych organów koordynacyjnych do zapobiegania aktom przemocy i ekscesom widzów. Stoi również na stanowisku, że należy popierać i organizować działalność fanklubów. Konwencja zawiera również przepisy dotyczące współpracy międzynarodowej, a także kompleks zagadnień dotyczących ścigania sprawców niebezpiecznych zajść.

Depositphotos 6960774 L

Kolejnym – istotnym dokumentem dotyczącym zapobieganiu zachowaniom agresywnym kibiców piłkarskich jest rekomendacja przyjęta przez Komitet Stały dla Konwencji i Bezpieczeństwa Widzów w czerwcu 1993 roku. Akt ten określa w szczegółowy sposób zasady organizacji meczów piłkarskich w celu zagwarantowania bezpieczeństwa uczestnikom imprez. Zaleca się w nim weryfikację konstrukcji stadionów i uzyskanie przez nie świadectw bezpieczeństwa, kontrolę widzów przy wejściu, rozdzielanie dróg dojazdowych dla rywalizujących kibiców. Rekomendacja zaleca: montowanie systemu monitoringu trybun, zakaz wstępu na stadion znanych i potencjalnych awanturników, zapobieganie dostępu do stadionu osobom będącym pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, zapobieganie dostępu do stadionu osobom posiadającym transparenty o treści rasistowskiej lub innej obraźliwej.

Ważnym dokumentem dotyczącym bezpieczeństwa na stadionach są Wytyczne Europejskiej federacji piłki nożnej dla organizatorów, związków krajowych i klubów w sprawie bezpieczeństwa na stadionach piłki nożnej. Wytyczne zawierają najważniejsze pojęcia związane z organizacją zawodów piłkarskich oraz podają zalecenia odnośnie do rozwiązywania sytuacji mogących być zarzewiem konfliktu. Najważniejsze wydaje się wprowadzenie rozróżnienia meczów piłkarskich na mecze o podwyższonym ryzyku i mecze o przeciętnym ryzyku. Znajdziemy tam również wytyczne narzucające konkretne wymogi odnośnie do konstrukcji stadionów, instalowania w określony sposób tylko miejsc siedzących oraz montowania nadzoru telewizyjnego. Ponadto UEFA (Union Of European Football Associations) zaleca również konieczność ścisłej współpracy publicznych organów z organizatorami meczów.

Działania zapobiegające chuligaństwu na stadionach piłkarskich są wprowadzane na stadionach całej Europy. W Polsce również działacze Polskiego Związku Piłki Nożnej starają się opracować takie działania, aby wykluczyć całkowicie agresywne zachowania kibiców na meczach. Wśród polskich rekomendacji Komendy Głównej Policji, których celem jest poprawa bezpieczeństwa na stadionach, szczególną uwagę zwraca się na likwidację anonimowości kibiców poprzez:

  • ponumerowanie krzesełek;
  • kupowanie biletów tylko za okazaniem dokumentu tożsamości, wprowadzanie danych personalnych do biletu;
  • stosowanie identyfikatorów (np. kod kreskowy na karnecie lub bilecie zawierający imię i nazwisko kibica, jego adres oraz numer miejsca zajmowanego na stadionie;
  • wykorzystywanie systemu monitoringu na stadionie, z którego utrwalony obraz pozwalałby na procesową identyfikację;
  • rozbudowę bazy o kibicach karanych zakazem stadionowym oraz udostępnienie jej organizatorom imprez.[2]

Wśród reakcji na zakłócanie porządku Komenda Główna Policji akcentuje następujące elementy:

  • drobne naruszenie regulaminu – żółta kartka: klub wysyła ostrzeżenie imienne (takie działanie uświadamia kibicowi, że nie jest anonimowy);
  • kolejne drobne naruszenie regulaminu – czerwona kartka; klub odbiera karnet oraz informuje o tym opinię publiczną (np. na tablicy przed stadionem) oraz wszystkie kluby I i II ligowe; kibic nie może nabyć biletu lub karnetu na mecz I lub II ligi przez rok na terenie całego kraju;
  • naruszenie prawa: wykroczenie – sąd orzeka karę od 2500 do 5000 tysięcy złotych z możliwością ewentualnej zamiany na 2 tygodnie aresztu lub roboty publiczne. Byłby to czas nieusprawiedliwiony w pracy (przy równoczesnym poinformowaniu pracodawcy) co stwarzałoby dodatkową groźbę utraty pracy;
  • naruszenie prawa: przestępstwo – stosowanie kar pozbawienia wolności bez zawieszenia – jedynie z możliwością zamiany na prace publiczne pod nadzorem.[3]

Chcąc prowadzić skuteczne przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom, należałoby wzorem państw zachodnich doprowadzić do takiej sytuacji, aby zastąpić oddziały policyjne na stadionach wysoko wykwalifikowanymi porządkowymi zdolnymi do przejęcia zadań dotychczas wypełnianymi przez funkcjonariuszy policji. Wynajęci przez klub porządkowi wykonywaliby zadania wewnątrz stadionu, pozostawiając policji zadanie zabezpieczenia dróg dojazdowych do obiektu oraz utrzymywania porządku w bezpośrednim otoczeniu miejsca rozgrywek. Wydaje się, że zasadnym jest zakaz wywieszania na stadionie flag czy transparentów zawierających treści rasistowskie i obelżywe. W przypadku pojawienia się takich haseł sędzia lub przedstawiciel PZPN, może nie rozpoczynać meczu do czasu ich usunięcia. Niejednokrotnie wiąże się to z niezadowoleniem kibiców, jednak usunięcie prowokujących haseł niewątpliwie zmniejsza ryzyko wystąpienia aktów agresji ze strony kibiców, do których te hasła są kierowane.

Depositphotos 8413649 XL

Ponadto w celu zwiększenia bezpieczeństwa, kibice drużyny przeciwnej powinni znajdować się na stadionie w wydzielonym i specjalnie zabezpieczonym sektorze. Wiele stadionów posiada jedno lub maksymalnie dwa wejścia, przez które przemieszczają są kibice obu drużyn, którzy następnie rozdzielani są do sektorów. Stadiony powinny być tak skonstruowane, aby uniemożliwić swobodne przemieszczanie się agresywnych grup kibiców na terenie całego obiektu. Dodatkowo na każdym stadionie powinien być zamontowany system monitoringu trybun, pozwalający na szybkie wychwycenie i wyeliminowanie osób powodujących zajścia.

Klub piłkarski, organizując imprezę, powinien zainteresować się całą publicznością zasiadającą na trybunach, a w tym także tą częścią, która sprawia zazwyczaj najwięcej kłopotów. Organizator powinien zatroszczyć się o właściwą oprawę widowiska, interesować się kibicami a jednocześnie dyscyplinować ich. Niezbędne powinno być tworzenie atmosfery wielkiego sportowego święta, w którym udział biorą jednocześnie zarówno piłkarze jak i kibice. Poczucie współodpowiedzialności wytworzone przez organizatorów pozwoli na znaczne ograniczenie zachowań agresywnych kibiców.

Niska jest także świadomość prawna kibiców przybywających na mecze. W praktyce bardzo rzadkie jest właściwe eksponowanie wewnętrznego regulaminu obiektu. Na większości stadionów zachodnioeuropejskich przed wejściami ustawione są wielkie tablice informujące kibiców o obowiązujących zakazach i karach, jakie ponieść można za ich nieprzestrzeganie. W większości polskich klubów sprawcy niebezpiecznych zajść są doskonale znani organizatorom imprez, policji i innym służbom porządkowym, lecz niezwykle rzadko spotkać się można z prowadzeniem dobrze pojętej pracy wychowawczej z tymi kibicami. Pomimo systematycznie powtarzających się incydentów nie można zauważyć dobrej woli klubów w tym zakresie, które większą wagę przywiązują do widowiska a nie stanu bezpieczeństwa widowni. Zbyt wolno „przebija” się prawda, że klub jako organizator widowiska komercyjnego jest odpowiedzialny za zapewnienie widzom odpowiednich warunków. Kluby zbyt mało inwestują w poprawę bezpieczeństwa, ale nie przeszkadza to inwestować zawrotnych kwot w transfery zawodników. System prawny w Polsce uzależnia jakość organizacji widowisk sportowych od dobrej woli kierownictw klubów.

Rada ds. Bezpieczeństwa Imprez Sportowych zgodnie z Konwencją Rady Europy nr 120 oraz zaleceniem w sprawie wzmocnienia bezpieczeństwa na obiektach sportowych odpowiada za stosowanie w praktyce zaleceń Komitetu Stałego Rady Europy w Polsce. W 2005 roku współpracowała z Policją, Polskim Komitetem Olimpijskim, związkami sportowymi i klubami, zajmowała się opracowaniem Raportu Narodowego w sprawie realizacji w Polsce Konwencji nr 120. Uznane przez Radę środki zmierzające do poprawy stanu bezpieczeństwa to:

  • egzekwowanie wymogów licencyjnych dla klubów sportowych;
  • nadzór nad modernizacją stadionów;
  • monitoring zorganizowanych grup kibiców;
  • tworzenie centralnej bazy klubów;
  • egzekwowanie wymogów prawnych ustalonych przez władze sportowe i samorządowe;
  • współpraca klubów z kibicami;
  • szkolenia dla służb porządkowych, spikerów, kierowników ds. bezpieczeństwa.

Utworzono również Policyjny Rejestr Imprez Masowych (PRIM – elektroniczna baza danych działająca od kwietnia 2006 roku), który ma zapewnić:

  • ułatwienie gromadzenia i systematyzowania danych dotyczących imprez masowych;
  • poprawę efektywności rozpoznawania zagrożeń oraz planowania sił
    i środków przy organizacji zabezpieczenia imprez;
  • wsparcie służb policyjnych w zakresie analizy zdarzeń zaistniałych podczas imprez masowych, przyśpieszenie i zautomatyzowanie przepływu danych o imprezach masowych;
  • ułatwienie przekazywania informacji związanych z bezpieczeństwem imprez masowych na rzecz uprawnionych podmiotów w kraju i zagranicą.

Do najważniejszych zadań niezbędnych dla poprawy kultury i bezpieczeństwa meczów piłkarskich, należy zaliczyć:

  • zmianę uregulowań prawnych dotyczących odpowiedzialności za negatywne zachowania;
  • dążenie do poprawy przyspieszonego trybu karania sprawców negatywnych zajść przez sądy 24-godzinne;
  • wprowadzenie do świadomości kibiców przeświadczenia o nieuchronności kary w razie popełnienia wykroczenia;
  • lepsze zabezpieczenia przez służby porządkowe meczów podwyższonego ryzyka;
  • wprowadzenie na wszystkich I ligowych stadionach monitoringu widowni;
  • wprowadzenie obowiązkowych identyfikatorów dla kibiców;
  • likwidacja miejsc stojących na trybunach;
  • wprowadzenie kar dyscyplinarnych dla piłkarzy podburzającym swoim zachowaniem publiczność;
  • wydawanie certyfikatów bezpieczeństwa tylko dla obiektów sportowych właściwie przygotowanych;
  • stworzenie specjalnych grup policji inwigilujących i stale nadzorujących najbardziej agresywnych kibiców, a w szczególności prowodyrów zajść.

Powszechne jest zdanie, że plagi negatywnych i agresywnych zachowań części kibiców piłkarskich nie da się jednak w pełni uniknąć. Istotne jest to, by jak najbardziej ograniczyć jej zasięg. W realizacji tych zamierzeń potrzebna jest współpraca nie tylko ludzi związanych ze sportem, ale również szkoły, rodziców, Kościoła, policji oraz innych instytucji.[4] Należy również odrzucić nadzieję, że walkę z chuliganami będzie można wygrać ograniczając się wyłącznie do działań na stadionach. Poziom agresji w całym państwie rośnie i stadiony piłkarskie nie są tu wyjątkiem. Prowadzone działania tego typu, jak zamykanie stadionów, koncentrowanie coraz to większych sił policji podczas spotkań piłkarskich, są działaniami doraźnymi i nie rozwiązują w pełni problemu. Agresja i frustracja nagromadzona w młodych ludziach nie „zginie” samoistnie, lecz znajdzie swoje ujście w innym miejscu i czasie.

W obecnym stanie rzeczy nie represja jest najważniejsza, lecz prewencja uprzedzająca zagrożenia oraz profilaktyka, polegająca między innymi na wykorzystywaniu wszystkich możliwych platform przekonywania młodych ludzi, że istnieją inne możliwości, w które warto skierować nadmiar energii oraz inne obszary, na których można się „wyszumieć” z pożytkiem dla siebie i innych.[5] Problem jest niewątpliwie społeczny, więc też społeczny musi być rozmiar jego rozwiązywania. Wielokrotnie popełniano błąd sprowadzając zjawisko tylko do sportowego wymiaru i winiąc wyłącznie sport za rozbudzanie szowinizmu, podgrzewanie nastroju ponad punkt krytyczny i czyniąc wyrzuty widowni sportowej. Dopiero z czasem, po kolejnych bolesnych doświadczeniach, uzmysłowiono sobie, że przy okazji imprez sportowych po prostu łączą się te same zjawiska patologii społecznej, z którymi mamy do czynienia na co dzień. Zarówno w Polsce, jak i w innych krajach, w miarę postępującego dojrzewania następuje tendencja do zanikania chuligańskich form zachowań, są one charakterystyczne dla dorastającej młodzieży i związane z rozwojem psychicznym i społecznym.[6]

Zakończenie
Od wielu lat media systematycznie donoszą o chuligańskich ekscesach, jakie mają miejsce podczas imprez sportowych, a przede wszystkim meczów piłki nożnej. U podstaw antyspołecznych wystąpień członków subkultury kibiców piłkarskich, można doszukać się wielu przyczyn, którym można przeciwdziałać. Pomimo lat doświadczeń i starań o utrzymanie porządku w czasie meczów piłkarskich, często niemożliwe staje się przewidzenie do końca reakcji tłumu i zapanowanie nad nim. Niewątpliwie ważnym wydaje się prowadzenie przez związek sportowy działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej w zakresie sportu. Stałoby się to niewątpliwie skutecznym środkiem prewencyjnym.

Grupy „pseudokibiców” są coraz lepiej zorganizowane i korzystają z faktu praktycznej bezkarności za popełniane przez siebie czyny. Działając tak podczas spotkań piłkarskich jak i poza nimi, stwarzając spore zagrożenie dla porządku społecznego. Przyczynami takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim bezradność służb porządkowych i bezkarność chuliganów. Niezbędne zatem wydaje się wprowadzenie szeregu kompleksowych działań wszystkich czynników odpowiedzialnych za taki stan rzeczy oraz podjęcie działań wychowawczych przez całe środowisko związane z piłką nożną, innymi dyscyplinami sportu i nie tylko. Zadanie podjęcia takich inicjatyw powinno spoczywać na klubach piłkarskich.

Konieczne jest również nawiązywanie ścisłego kontaktu z kibicami, celem przeorientowania motywów i wartości młodzieży zasiadającej na trybunach. Działaniami tymi w jak najszerszym zakresie należy objąć szerokie masy kibiców. Największą szansę na skuteczną pracę z kibicami mają przede wszystkim kluby sportowe i sami zawodnicy, gdy to właśnie oni posiadają największe szanse na dotarcie do fanów i zmianę ich zachowań.


Autor: dr Wojciech DRZEŻDŻON
Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa z siedzibą w Poznaniu


[1]  D. Olweus: Mobbing fala przemocy w szkole. Jak ją powstrzymać? Warszawa 1998, s. 46

[2]  .KGP: Propozycje poprawy bezpieczeństwa na stadionach http://www.policja.pl (pobrano 21.04.2006r.)

[3]  Ibidem

[4]  K. Zajączkowski: Profilaktyka zachowań dewiacyjnych dzieci i młodzieży. Toruń 2000, s. 34

[5]  J.M. Solińska: Agresywność młodzieży. Lublin 2000, s. 13

[6]  B. Kraje: Agresja. Gdańsk 2005, s. 51

Podziel się tym tekstem na:

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Komentarze   

 
0 #3 RE: Sposoby przeciwdziałania zjawiskom chuligaństwa w subkulturze kibiców piłkarskich. Część IIAntykibol 2016-12-03 09:04
Cytuję de:
sam ze spusc debilu manto


kolejny turbomatoł z ulicy :)
Cytować
 
 
+2 #2 ffde 2013-04-13 13:03
sam ze spusc debilu manto
Cytować
 
 
+1 #1 Wojna z kibolamiAdam 2013-04-13 06:54
Jak zawsze duzo gadania i nic wiecej.
Teorie kazdy potrafi ale zeby cokolwiek zrobic z bandytami ze stadionow trzeba byc twardym i nieugietym a co mamy na stadionach??
DZIECI zamiast ochrony zero przeszkolenia i miekkie kolana.Powinno sie zrobic pokazowke spuscic debilom manto raz a dobrze i sie odechce gnojkom robic zadymy tylt tylko ze tego niezalatwi teoria :)
Cytować
 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Biuletyn Portalu

Patronujemy

ATIPWN2 

Blog

baner na OIM2

Jesteśmy na Facebooku